Franciszek Żwirko


Urodził się 16 września 1895 r. w Święcianach.

Zginął 11 września 1932 r. w katastrofie lotniczej pod Cierlickiem Górnym koło Cieszyna.

Porucznik i pilot Wojska Polskiego, pilot sportowy. Współpracownik inżyniera Stanisława Wigury, z którym w 1932 r. wygrał zawody „Challenge” i zdobył puchar międzynarodowy dla Polski.

Wcielony w czasie I wojny światowej do armii rosyjskiej służył w piechocie, walcząc z Niemcami. Gdy w Rosji zaczęły powstawać oddziały polskiej armii, zgłosił się do korpusu polskiego generała Dowbora-Muśnickiego. Po demobilizacji korpusu w lipcu 1918 r. wstąpił do rosyjskiej „białej” Armii Ochotniczej generała Denikina, gdzie ukończył kurs obserwatorów lotniczych. We wrześniu 1921 r. przedostał się przez granicę do Polski i zgłosił do służby w polskim lotnictwie, służąc jako pilot i instruktor. Zaczął też brać aktywny udział w sporcie lotniczym, odznaczając się dużym profesjonalizmem i opanowaniem.

W 1926 r. jako jeden z pierwszych zainicjował nocne loty w polskim lotnictwie wojskowym, dokonując nocnego rajdu nad Polską. Zachowując formalnie przydział do 1 Pułku Lotniczego, został oficerem łącznikowym przy Aeroklubie Akademickim w Warszawie zrzeszającym młodych konstruktorów-zapaleńców. Tu poznał młodego inżyniera Stanisława Wigurę, który latał z nim jako mechanik. Ci dwaj zapaleńcy i przyjaciele między 9 sierpnia a 6 września 1929 r. dokonali lotu okrężnego wokół Europy na pierwszym egzemplarzu lekkiego samolotu RWD-2, na trasie Warszawa-Frankfurt-Paryż-Barcelona-Marsylia-Mediolan-Warszawa, długości prawie pięciu tysięcy kilometrów. Na tym samym modelu samolotu 16 października 1929 r. Żwirko ustanowił z Antonim Kocjanem międzynarodowy rekord wysokości lotu – 4004 metry, na lekkim samolocie o ciężarze własnym do 280 kilogramów. Uzyskał tym samym pierwszy rekord lotniczy dla Polski.

7 sierpnia 1931 r. Żwirko i Stanisław Prauss podjęli próbę pobicia rekordu wysokości lotu samolotem RWD-7, uzyskując 5996 metrów, lecz wynik ten nie został uznany z powodu niestandardowych przyrządów pomiarowych. W kwietniu 1932 r. Żwirko został zakwalifikowany do reprezentowania Polski w zawodach samolotów turystycznych „Challenge” w sierpniu tego roku. Jako drugiego członka załogi wybrał Stanisława Wigurę. Duet Żwirko i Wigura, pilot i konstruktor, okazał się niepokonany, wygrywając z faworytami i przynosząc Polsce zwycięstwo. Był to wielki triumf polskiego lotnictwa. Na pamiątkę tego wydarzenia Święto Lotnictwa Polskiego jest obchodzone 28 sierpnia.

Obaj zwycięzcy krótko cieszyli się swoim sukcesem. Ich niezwykłą karierę, a jednocześnie przygodę z lotnictwem zakończyła tragiczna śmierć w katastrofie lotniczej 11 września 1932 r. podczas podróży na zlot lotniczy do Pragi. Zostali pochowani w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Leave a Reply