Zofia Zawiszanka vel Zofia Kernowa


Ps. Anna Wiśniowiecka.

Urodziła się 8 lutego 1889 r. w Szpitarach koło Miechowa.

Zmarła 2 lipca 1971 r. w Krakowie.

Polska poetka, prozaik i publicystka, działaczka niepodległościowa.

Wychowała się w majątku rodzinnym w Goszycach w województwie małopolskim, w tradycyjnej rodzinie ziemiańskiej, której członkowie walczyli w powstaniach narodowych. Pisała w swoich pamiętnikach: „Od dzieciństwa pragnęłam gorąco być polskim żołnierzem. Odkąd poznałam Trylogię Sienkiewicza, pragnienie to nabrało cech pewnej manii: w wieku 10–12 lat »wojsko« było jedynie zabawą, która mnie zajmowała – a w gruncie rzeczy czymś więcej znacznie niż zabawą”. Ukończyła Wydział Rolny Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jako studentka współzakładała Drużyny Strzeleckie w Krakowie, była komendantem Drużyny Żeńskiej, odbywając szkolenie w zakresie taktyki wojskowej, służby sanitarnej i wywiadu.

Jej wojskowym powołaniem stała się praca kurierska i wywiadowcza. Nazywano ja „pierwszą kurierką I Kompanii Kadrowej”. Jej wrodzona inteligencja, znajomość obyczajów i funkcjonowania rosyjskich elit mieszkających w Królestwie Polskim powodowały, że dostawała najtrudniejsze zadania do wykonania: miała poprzedzać strzelców, prowadząc razem z innymi wywiadowczyniami obserwację przemieszczających się wojsk rosyjskich na terenie guberni kieleckiej i w Radomiu.

W czasie I wojny światowej pracowała w wywiadzie Legionów Polskich, należała do Polskiej Organizacji Wojskowej, była zwiadowczynią Drużyn Strzeleckich, dostarczającą patrolom Józefa Piłsudskiego informacji o ruchach wojsk rosyjskich. Po zarażeniu się w trakcie służby tyfusem nie wróciła już do czynnej służby w Legionach. Poślubiła Janusza Gąsiorowskiego, bliskiego współpracownika Piłsudskiego w Polskich Drużynach Strzeleckich. Po urodzeniu córki w 1916 r. zajęła się gospodarstwem, podczas gdy mąż walczył na frontach I wojny światowej. W tym czasie zorganizowała zaciąg ochotników do Legionów w rodzinnej wsi, obiecując ziemię za służbę ojczyźnie. Obietnicę zrealizowała po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej.

W okresie międzywojennym zajmowała się działalnością społeczną, pisała wiersze i wspomnienia, publikowała książki pod nazwiskiem Zofii Zawiszanki. Jej drugim mężem był inżynier Romuald Kern.

Wygnana w 1945 r. z majątku w Goszycach osiedliła się w Krakowie, gdzie zmarła 2 lipca 1971 r. Została odznaczona Krzyżem Walecznych, Krzyżem POW, odznaką Za Wierną Służbę oraz odznaką 1 Pułku Ułanów.

Leave a Reply