Stanisław Kaszubski


Ps. Król.
Urodził się 10 października 1880 r. w Warszawie.
Zmarł 7 lutego 1915 r. w Pilźnie.
Polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, żołnierz 1 Pułku Piechoty Legionów Polskich.

Był synem powstańca z 1863 r. Patriotyczną postawę wyniesioną z domu rodzinnego przeniósł na grunt szkoły, do której uczęszczał w Warszawie, dlatego został z niej usunięty. Tak samo było w przypadku szkół w Płocku i w Wilnie, z których wydalono go z powodu czynnej działalności w organizacjach patriotyczno-samokształceniowych. Ostatecznie uzyskał świadectwo maturalne w 1904 r. w Odessie.

Należał do Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, prowadząc w czasie rewolucji w 1905 r. pod pseudonimem Król działalność polityczną wśród młodzieży. Został za to aresztowany i skazany na zesłanie do Archangielska; wyrok został zamieniony na wygnanie poza granice Imperium Rosyjskiego. W wyniku tej decyzji Kaszubski zamieszkał na terenie Austro-Węgier w Krakowie. Tam rozpoczął naukę na Uniwersytecie Jagiellońskim i wstąpił do Związku Strzeleckiego.

W chwili wybuchu I wojny światowej znalazł się w organizowanych przez Piłsudskiego oddziałach. W dniach 23-25 grudnia 1914 r. wziął udział w morderczej bitwie pod Łowczówkiem, w wyniku której dostał się do niewoli rosyjskiej i został odtransportowany do więzienia w Pilźnie. Ponieważ był obywatelem rosyjskim, został skazany na karę śmierci przez powieszenie. Car wydał dekret, na mocy którego Kaszubski mógł uratować życie, ale pod warunkiem wstąpienia do armii rosyjskiej. Kaszubski odmówił. Jego ciało pochowano w bezimiennym grobie, a po zajęciu Pilzna przez wojska austriackie ekshumowano i pochowano z honorami na cmentarzu w Pilźnie.

W 1922 r. został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Był on jedynym oficerem legionowym zabitym w czasie egzekucji podczas I wojny światowej, chociaż nie jedynym żołnierzem legionowym.

Leave a Reply