Piotr Łyszczak


Urodził się 11 października 1887 r. w Skalmierzycach koło Ostrowa.

Zmarł 25 marca 1962 r. w Szopienicach – dzielnicy Katowic.

Działacz społeczny, powstaniec śląski, poseł na Sejm II RP.

Człowiek o tak bogatej biografii niepodległościowej, że można by nią obdzielić wielu działaczy. Z zawodu krawiec, współtwórca oraz pomysłodawca licznych towarzystw i organizacji mających wspierać polską kulturę i przedsiębiorczość. Osiadłszy w 1903 r. w Szopienicach, zorganizował w swym mieszkaniu punkt przerzutowy dla prasy i ulotek oraz działaczy udających się do Zagłębia Dąbrowskiego w latach poprzedzających wybuch I powstania śląskiego.

Kiedy w nocy z 17 na 18 sierpnia 1919 r. wybuchło w Szopienicach I powstanie śląskie, Piotr Łyszczak był komendantem miejscowej kompanii POW. Była tam wówczas rozlokowana niemiecka jednostka Reichswehry, lecz żołnierze tego oddziału nie kwapili się do walki. Wykorzystując ten fakt, a także mając na uwadze niedostateczne uzbrojenie polskich oddziałów, Łyszczak postanowił negocjować z niemieckim dowódcą. Użył tutaj fortelu: powiedział oficerowi niemieckiemu, że jest przedstawicielem ośmiotysięcznej załogi kopalni „Giesche” (obecnie „Wieczorek”) i zażądał, aby żołnierze niemieccy dobrowolnie złożyli broń. Oficer odmówił, jednak ostatecznie żołnierze poddali się bez walki. W ręce powstańcze wpadła znaczna ilość broni oraz amunicji.

Łyszczak podzielił swój dwustuosobowy oddział na cztery plutony i rozlokował na odcinku między Szopienicami a Mysłakowicami, tworząc przez trzy dni linię frontu, która powstrzymywała ataki niemieckie z użyciem artylerii oraz pociągów i samochodów pancernych. W rezultacie tych walk poległo 25 powstańców i aż 123 Niemców.

W II powstaniu śląskim Łyszczak współorganizował oddział powstańczy, który 18 sierpnia 1920 r. zdobył Szopienice i rozbroił miejscowy oddział niemiecki, zajmując się jednocześnie ochroną polskiej inteligencji. W III powstaniu śląskim na polecenie Wojciecha Korfantego Łyszczak został organizatorem oddziału powstańczego.

W okresie międzywojennym powrócił do zawodu krawca, nie zaniedbując aktywności społecznej na rzecz rozwoju polskiego rzemiosła.

Podczas wojny, jako poseł na Sejm V (ostatniej) kadencji, Łyszczak ewakuował się z rządem do Rumunii. Starał się o powrót do kraju, ale jego nazwisko znalazło się na niemieckiej liście osób przeznaczonych do likwidacji. Na polecenie rządu przedostał się na Cypr, a stamtąd przez Palestynę do obozu w RPA, gdzie spędził wojnę, zajmując się nauką polskich uchodźców.

Po wojnie powrócił w 1948 r. do kraju, gdzie za swą działalność przedwojenną został wraz z rodziną wyrzucony z mieszkania i pozbawiony pracy. Brak wykwalifikowanej kadry oraz wstawiennictwo całego środowiska rzemieślniczego spowodowały, że powrócił do wykonywania swego zawodu i do końca życia prowadził praktykę krawiecką.

Zmarł 25 marca 1962 r. w Szopienicach i został pochowany na tamtejszym cmentarzu parafialnym.

Leave a Reply