Paweł Kazimierz Cyms


Urodził się 2 marca 1894 r. w Pawłowie.
Zmarł 13 listopada 1949 r. w Bystrej.
Polski działacz niepodległościowy okresu międzywojennego, uczestnik powstania wielkopolskiego i III powstania śląskiego, kapitan piechoty Wojska Polskiego.

Będąc w gimnazjum, należał do tajnej organizacji samokształceniowo-niepodległościowej „Towarzystwo Tomasza Zana”, w której młodzież oprócz wszechstronnej nauki polskiej historii, literatury i wychowania polskiego otrzymywała również wyszkolenie wojskowe z myślą o włączeniu się młodych Polaków w walkę o wyzwolenie narodowe i społeczne. Po maturze rozpoczął studia w seminarium duchownym w Poznaniu, które przerwał wybuch I wojny światowej. Paweł jako poddany niemiecki został wcielony do wojska i wysłany do walki na froncie wschodnim i zachodnim. Po zakończeniu wojny wszedł w skład Polskiej Organizacji Wojskowej, do jej oddziału działającego w Gnieźnie.

Miał być księdzem, a został jednym z brawurowych dowódców powstania wielkopolskiego. Gdy wybuchło powstanie, był jednym z dowodzących wyzwalaniem tego miasta. Jego oddziały zajmowały następnie kolejne miejscowości. Mimo zakazu prowadzenia działań zbrojnych podjął zwycięski szturm na Inowrocław (o mało nie przypłacając tego postępku sądem wojennym). Dzięki jego działaniom powstańczym do Polski przyłączono tereny zachodnich Kujaw.

Na początku 1921 r. został przeniesiony na Śląsk, gdzie wziął udział w III powstaniu śląskim jako jeden z dowódców oddziałów taktycznych, zdobywając Bierawę i Kędzierzyn.

Z chwilą wybuchu II wojny światowej został ponownie powołany do wojska, do 80 Pułku Piechoty wchodzącego w skład Armii Modlin. Z pułkiem tym walczył pod dowództwem generała Franciszka Kleeberga aż do kapitulacji jednostki w bitwie pod Kockiem. Po tej bitwie Paweł Cyms dostał się do niemieckiej niewoli i trafił do jenieckiego obozu przejściowego w Radomiu. Zwolniony z obozu, w 1940 r. trafił ponownie do niewoli, tym razem jako więzień obozu w Bielsku-Białej. Po ucieczce z więzienia ukrywał się, prowadząc działalność w AK.

Po wojnie mieszkał w Gnieźnie u swoich sióstr, potem na Ziemiach Odzyskanych, w Szczecinie, a następnie w Bystrej-Górnej koło Bielska-Białej. Zmarł w 1949 r. Jego szczątki spoczywają w kwaterze „Akropolu Bohaterów” na cmentarzu św. Piotra i Pawła w Gnieźnie. Paweł Cyms za zasługi w walkach i odwagę osobistą został odznaczony m.in. Krzyżem Virtuti Militari V klasy, czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi.

 

Leave a Reply