Juliusz Kaden-Bandrowski


Urodził się 24 lutego 1885 r. w Rzeszowie.
Zmarł 8 sierpnia 1944 r. w Warszawie.
Pisarz – prozaik i publicysta, kapitan piechoty Wojska Polskiego.

Studiował pianistykę w kilku konserwatoriach europejskich, lecz zrezygnował z kariery pianisty z powodu ciągle odczuwanych skutków dwukrotnego złamania ręki w dzieciństwie. Dlatego zajął się publicystyką – był korespondentem prasy krajowej, pisał recenzje i szkice publicystyczne. Wyjechawszy do Brukseli na studia filozoficzne, zaangażował się w działalność niepodległościową w polskich stowarzyszeniach młodzieżowych na emigracji. W tym czasie zaczęły ukazywać się jego powieści i nowele.

W sierpniu 1914 r. wstąpił do Legionów Polskich, zostając adiutantem Józefa Piłsudskiego. Pełnił funkcję oficera werbunkowego oraz kronikarza I Brygady. W listopadzie 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego i służył jako oficer łącznikowy podczas walk o Przemyśl. Relacjonował obronę Lwowa i Kresów Wschodnich w czasie walk polsko-ukraińskich. W 1919 r. relacjonował walki na frontach wojny polsko-bolszewickiej – wyprawy na Wilno i Kijów.

W 1921 r. wyjechał z odczytami do Stanów Zjednoczonych, by informować środowiska polonijne o sytuacji w kraju.

W okresie międzywojennym ukazały się jego najważniejsze powieści: Generał Barcz, opowiadająca o pierwszych dniach odzyskania przez Polskę niepodległości, oparta na faktach powieść, w której bohaterowie i wydarzania mają w przeważającej mierze swoje odpowiedniki w rzeczywistości; Czarne skrzydła – książka opowiadająca o losie górników Zagłębia Dąbrowskiego; Mateusz Bigda – powieść polityczna analizująca walkę o władzę w powojennej Polsce.

W trakcie II wojny światowej, podczas okupacji niemieckiej, mimo propozycji opuszczenia miasta pozostał w Warszawie. Uczestniczył w tajnym nauczaniu literatury i udzielał lekcji muzyki. Podczas obrony stolicy we wrześniu 1939 r. objął dział propagandy prasowej przy Komisariacie Cywilnym przy dowództwie obrony.

Zmarł 8 sierpnia w czasie powstania warszawskiego na skutek odniesienia rany od odłamka pocisku dwa dni wcześniej.

W 1951 r. prawie wszystkie jego utwory zostały wycofane z polskich bibliotek oraz objęte cenzurą. Jego dwaj synowie – bliźniacy – urodzeni w 1920 r. zginęli w czasie wojny: Andrzej, podporucznik Armii Krajowej, zginął w akcji 3 czerwca 1943 r. w Warszawie; Paweł, porucznika AK, walczył w powstaniu warszawskim i poległ na Czerniakowie 15 września 1944 r.

Leave a Reply