Józef Marjański


Ps. Wrzos, Roman, Marski.

Urodził się 10 sierpnia 1892 r. w Radomiu.

Zmarł 22 sierpnia 1920 r. w Białymstoku.

Oficer Legionów Piłsudskiego, aktywny działacz PPS, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej odznaczony pośmiertnie Orderem Virtuti Militari oraz Krzyżem Niepodległości z Mieczami.

Jeszcze jako uczeń gimnazjum zaczął działać w tajnej organizacji młodzieżowej. W obawie przed aresztowaniem za działalność niepodległościową uciekł do Lwowa, gdzie wstąpił na politechnikę.

W 1914 r. zaciągnął się do Legionów Polskich, z którymi przeszedł cały szlak bojowy 1 Pułku Piechoty. Po kryzysie przysięgowym w 1917 r. został skierowany do obozu dla internowanych w Legionowie, do którego nie dotarł, uciekając z transportu. Zaraz po tym udał się do rodzinnego Radomia, gdzie natychmiast wstąpił do konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej, kierując akcjami rozbrajania zaborców. 2 listopada 1918 r. na wieść o tym, że okupanci zamierzają opuścić Kongresówkę, radomianie przejęli władzę w mieście, a Marjański został jego wojskowym komendantem.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej Marjański w stopniu kapitana dowodził 1 batalionem Legionów. 16 sierpnia, po Cudzie nad Wisłą, przed siłami 1 Dywizji Piechoty Legionów, w skład której wchodził, postawiono zadanie zdobycia w błyskawicznym tempie Białegostoku, który stanowił jedyną bramę na drodze do Grodna, by w ten sposób odciąć drogę wycofującej się spod Warszawy 16. armii bolszewickiej. Do konfrontacji z bolszewikami doszło 22 sierpnia podczas Bitwy Białostockiej. W czasie jej trwania Marjański okazał się postacią kluczową, podrywając do walki polskie oddziały mierzące się ze znacznie silniejszym przeciwnikiem. Zginął, osłaniając wycofujący się sztab dywizji.

Był to człowiek, o którym marszałek Piłsudski mówił: „pierwszy z dzielnych”. Pochowano go na białostockim cmentarzu, a w 1923 r. jego prochy ekshumowano i przewieziono do Radomia, gdzie zostały pochowane z honorami wojskowymi.

Leave a Reply