Henryk Dobrzański


 

Ps. Hubal.
Urodził się 22 czerwca 1897 r. w Jaśle.
Zginął 30 kwietnia 1940 r. pod Anielinem.
Major kawalerii Wojska Polskiego, sportowiec (uprawiał jeździectwo), dowódca pierwszego oddziału partyzanckiego w czasie II wojny światowej.

Urodził się w rodzinie szlacheckiej jako syn Henryka Dobrzańskiego herbu Leliwa i Marii z hr. Lubienieckich – starego arystokratycznego rodu herbu Rola. Jego dziadek był powstańcem styczniowym, a pradziadek oficerem Powstania Listopadowego. Według badań Marka Minakowskiego Dobrzański był w linii prostej potomkiem Zawiszy Czarnego z Garbowa i to zarówno od strony ojca, jak i matki, choć inni badacze to kwestionują.

Będąc uczniem szóstej klasy Wyższej Szkoły Realnej, w grudniu 1914 r. zgłosił się do Legionów Polskich jako absolwent Polskich Drużyn Strzeleckich, nie ukończywszy nauki szkolnej. Na początku nie chciano go przyjąć, gdyż był za młody, on jednak zmienił datę urodzenia na 1896 r. i został przyjęty. Rok później brał bezpośredni udział w działaniach frontowych.

Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Za odwagę na polu walki został czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

Po wojnie pozostał w szeregach wojska – w 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich, gdzie wyróżniał się jako jeden z najlepszych jeźdźców. Ukończywszy Centralną Szkołę Jazdy w Grudziądzu, rozpoczął jeździecką karierę sportową, z powodzeniem występując w krajowych i międzynarodowych wyścigach konnych i konkursach hippicznych. Występując wraz z trzema innymi jeźdźcami w Nicei w 1925 r., zdobył dla Polski przechodni Puchar Narodów – trofeum to polska ekipa zdobyła po raz pierwszy w historii.

Służąc po wojnie jako żołnierz w 20 Pułku Ułanów, a następnie w 2 Pułku Strzelców Konnych, nie potrafił przystosować się do wymogów służby pokojowej i wywoływał swym postępowaniem liczne konflikty, za co został przeniesiony w czerwcu 1939 r. w stan nieczynny. Z chwilą wybuchu II wojny światowej Dobrzański szukał swego przydziału. Trafił jako zastępca dowódcy do 110 Rezerwowego Pułku Ułanów, z którym stoczył kilka walk. 23 września generał Wacław Przeździecki wydał rozkaz, aby wszystkie podległe mu oddziały przedostały się na teren neutralnej Litwy. Nie podporządkował się temu rozkazowi 110 Pułk Ułanów, którego żołnierze pragnęli dalej walczyć i ruszyli w kierunku oblężonej stolicy. Po kapitulacji Warszawy major Dobrzański stanął przed wyborem: ewakuować się przez Węgry do Francji lub Rumunii, rozwiązać oddział albo kontynuować walkę. Wybór padł na trzecią ewentualność. Pięćdziesięciu żołnierzy pod dowództwem majora Dobrzańskiego schroniło się na Kielecczyźnie, by oczekiwać ofensywy alianckiej na Zachodzie, której spodziewano się w 1940 r. Major Henryk Dobrzański przyjął pseudonim Hubal, a jego oddział stał się pierwszym oddziałem partyzanckim II wojny światowej. Dzięki pomocy miejscowej ludności oddziałowi udawało się wymykać z organizowanych przez Niemców pułapek. Niemcy reagowali na działalność oddziału represjami wobec mieszkańców Kielecczyzny, przez co Hubalowi ZWZ nakazał rozwiązanie partyzantki. Hubal dał swoim żołnierzom swobodę wyboru decyzji co do pozostania w partyzantce, walcząc dalej z tymi, którzy przy nim pozostali i do niego dokooptowali.

Aby pokonać oddziały Hubala, Niemcy sformowali grupę liczącą osiem tysięcy żołnierzy – dla porównania liczebność hubalczyków nigdy nie przekroczyła trzystu żołnierzy. 30 kwietnia 1940 r. poczet majora został zaskoczony w czasie leśnego biwaku (prawdopodobnie w wyniku zdrady) w okolicach wsi Anielin. W gwałtownej walce oddział uległ rozproszeniu, a sam Hubal poległ z bronią w ręku. Niemcy zmasakrowali jego ciało, a następnie wywieźli i spalili lub pochowali w nieznanym miejscu. Miejsce spoczynku Hubala pozostaje do dzisiaj nieznane.

W 1966 r. major Henryk Dobrzański został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari i awansowany do stopnia pułkownika.

 

Leave a Reply