Franciszek Pększyc


Ps. Grudziński.

Urodził się 2 stycznia 1891 r. w Sokalu.

Zginął 4 czerwca 1915 r. w Modliborzycach.

Kapitan piechoty Legionów Polskich.

Jego ojciec, również Franciszek, był powstańcem styczniowym, a dziad bił się w powstaniu listopadowym i styczniowym. W rodzinie Pększyców pielęgnowano patriotyzm i wartości katolickie.

Jako kilkunastoletni chłopach należał do skautingu. Współpracował blisko z Andrzejem Małkowskim, jednym z twórców harcerstwa w Polsce. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Politechnice Lwowskiej. Należał do tajnych organizacji niepodległościowych, m.in. do Armii Polskiej, w której ukończył szkołę oficerską.

W 1912 r. porzucił studia we Lwowie i przeniósł się do Krakowa, gdzie poświęcił się pracy wojskowej w II Polskiej Drużynie Strzeleckiej. Zaraz po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany i wysłany na front serbski. Po liku dniach zdezerterował, przedostał się do Galicji i pod pseudonimem Grudziński zameldował się w sierpniu 1914 r. w Kwaterze Głównej Legionów Polskich w Kielcach, gdzie powierzono mu batalion rekrucki złożony głównie z ochotników z Królestwa.

W bitwie pod Laskami 23 października 1914 r. został ciężko ranny w nogę. Miesiąc później uciekł ze szpitala i z niezagojona jeszcze raną zameldował się w brygadzie, by już pod koniec grudnia wziąć udział w bitwie pod Łowczówkiem.

21 maja 1915 r. kompania, którą dowodził Pększyc, wzięła udział w bitwie pod Wszachowem i pod Żernikami, ponosząc duże straty. Pększyc otrzymał ranę w bok od szrapnela. Odwieziono go do Jędrzejowa, skąd samowolnie wrócił do swojej kompanii. 4 czerwca na patrolu pod Modliborzycami został ranny w głowę. Aby nie dostać się do niewoli, zastrzelił się z własnego pistoletu. Do jego grobu koledzy włożyli naznaczony krwią tomik poezji Słowackiego.

W okresie międzywojennym jego ciało przeniesiono z Baćkowic, gdzie początkowo spoczął, na cmentarz wojenny do Opatowa. Został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Krzyżem Niepodległości.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/85/Franciszek_P%C4%99kszyc.jpg

Leave a Reply