Antoni Kocjan


Urodził się 12 sierpnia 1902 r. we wsi Skalskie pod Olkuszem.

Zamordowany 13 sierpnia 1944 r. w Warszawie.

Inżynier, konstruktor szybowców, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, współpracownik wywiadu AK odznaczony przez gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

Jako nastolatek brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i dlatego maturę zdał dopiero w 1923 r. Po maturze rozpoczął studia na wydziale elektrycznym i lotniczym SGGW w Warszawie, realizując swoje zamiłowanie do lotnictwa. Podczas studiów był aktywnym członkiem Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej, nadzorując wszystkie samoloty, które powstawały w sekcji.

Po ukończeniu kursu pilotażu brał udział w zawodach pilotów, m.in. uczestniczył w biciu rekordów wysokości na samolotach RWD-2 i RWD-7. Ogromne zaangażowanie w pracę sekcji sprawiło, że nie uzyskał dyplomu inżyniera – podobnie jak wielu ówczesnych konstruktorów.

W 1931 r. skonstruował swój pierwszy szybowiec „Czajka”, budowany następnie w serii w kilku odmianach. Jako główny konstruktor Warsztatów Szybowcowych na Polu Mokotowskim w Warszawie zbudował wiele modeli szybowców treningowych i akrobacyjnych, które były budowane w Polsce w dużej serii, a w mniejszych także na licencji za granicą. W 1937 r. powstał najbardziej znany szybowiec wyczynowy Kocjana „Orlik”. Jego wersja „Orlik 3” zajęła w 1939 r. drugie miejsce w konkursie na standardowy szybowiec przewidywanych Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1940 r. Na zmodyfikowanym „Orliku 2” po wojnie odnosił sukcesy amerykański szybownik Paul McCready, ustanawiając światowy rekord wysokości 9600 m.

Duży dorobek Kocjana sprawił, że przyznano mu stopień inżyniera. Jego konstrukcje stanowiły podstawę polskiego szkolnictwa szybowcowego przed II wojną światową.

Wybuch wojny zastał Kocjana w Warszawie. Zgodnie z rozkazem ewakuował się do Lublina, gdzie miał podjąć pracę w lotniczych zakładach remontowych. Po klęsce wrześniowej wrócił jednak do Warszawy, wstępując do ZWZ, a następnie do AK, gdzie należał do głęboko zakonspirowanej organizacji wywiadowczej „Muszkieterzy”. Z dużą śmiałością, odwagą i przebiegłością planował działania polskiego ruchu oporu, m.in. organizując akcje konspiracyjnej produkcji broni. Antoni Kocjan na podstawie fałszywych dokumentów zamawiał części do broni dla AK w niemieckich warsztatach! W podziemiach jego warsztatów szybowcowych działała drukarnia Tajnych Wojskowych Zakładów Wydawniczych, wykryta przez Niemców 1 czerwca 1944 r.

Kocjan wniósł duży wkład w rozpoznanie niemieckiego ośrodka badań rakietowych oraz rozpracowanie wywiadowcze pocisków rakietowych V-2.

2 czerwca 1944 r. został wraz z żoną przypadkowo aresztowany i osadzony na Pawiaku. Zamordowano go 13 sierpnia 1944 r. w grupie czterdziestu ostatnich więźniów Pawiaka.

Leave a Reply