Roman Józef Abraham


Urodził się 28 lutego 1891 r. we Lwowie.

Zmarł 26 sierpnia 1976 r. w Warszawie.

Generał brygady Wojska Polskiego, doktor praw i umiejętności politycznych, uczestnik walk o niepodległość i kampanii wrześniowej.

Roman Abraham całe swoje zawodowe życie poświęcił służbie wojskowej. W czasie studiów był zaangażowany w działalność Drużyn Bartoszowych i Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Ukończywszy Oficerska Szkołę Kawalerii dla jednorocznych ochotników, wstąpił do armii austro-węgierskiej, z którą podczas pierwszej wojny światowej walczył na wielu europejskich frontach.

Odzyskanie przez Polskę niepodległości pozwoliło mu podjąć 1 listopada 1918 r. służbę w odrodzonym Wojsku Polskim. Jako porucznik dowodził sektorem „Góra Stracenia” we Lwowie podczas wojny polsko-ukraińskiej. Stworzył własny oddział zwany „Straceńcami” – nie tylko dlatego, że tak nazywał się broniony przez nich odcinek, lecz także z powodu odwagi i dzielności walczących żołnierzy. O świcie 22 listopada oddział pod jego dowództwem zatknął polski sztandar na lwowskim ratuszu.

Roman Abraham brał także udział w walkach polsko-ukraińskich o Przemyśl. W 1920 r., gdy 1 Armia Konna Siemiona Budionnego parła na Lwów, będący już wówczas rotmistrzem Abraham zorganizował razem z Czesławem Mączyńskim wydzielony oddział walczący na froncie południowo-wschodnim. Ranny w jednej z bitew dowodził oddziałem, leżąc na noszach.

Oddany sprawie odbudowy państwa polskiego pełnił funkcję oficera do zadań specjalnych w Sztabie Generalnym. Na polecenie gen. Władysława Sikorskiego udał się na Górny Śląsk, gdzie zaangażował się w sprawy trzeciego powstania śląskiego, organizując zarówno dostawy broni i amunicji, jak i transporty ochotników dla oddziałów powstańczych. 6 maja 1921 r. jako przewodniczący grupy oficerów sztabu powstańczego przeprowadził w Opolu rozmowy z przedstawicielami Międzysojuszniczej Komisji w sprawie ustalenia linii demarkacyjnej.

Aby dopełnić swoich kwalifikacji do pełnienia służby na stanowiskach w Sztabie Generalnym, doszkalał się na kursach w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, awansując najpierw na pułkownika w 1928 r., a tuż przed drugą wojną – w 1938 r. – na generała brygady.

W kampanii wrześniowej dowodził Wielkopolską Brygadą Kawalerii, kierując jej poczynaniami podczas walk obronnych, jak i podejmowanymi przez nią atakami. Generał Abraham był jedynym dowódcą związku taktycznego kawalerii, który na całym szlaku bojowym w kampanii wrześniowej nie poniósł ani jednej porażki, nie przegrał ani jednej bitwy, a pod Brochowem i Sochaczewem przed jego żołnierzami wycofały się niemieckie wojska. Pod jego dowództwem wzięła udział w obronie Warszawy Zbiorcza Brygada Kawalerii. Na jej czele generał walczył do kapitulacji stolicy 28 września 1939 r.

Ciężko ranny został przez Niemców zabrany ze Szpitala Ujazdowskiego i umieszczony w więzieniu przy Alei Szucha, stamtąd przeniesiony do Poznania; ostatecznie trafił do oflagu. Nie czekał jednak bezczynnie na koniec wojny, dwukrotnie podejmując próbę ucieczki. Uwolniony z niewoli przez wojska amerykańskie powrócił do Polski, gdzie został skierowany do pracy w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym. Władze komunistyczne nie pozwoliły mu wstąpić do wojska. Pracował w Polskim Czerwonym Krzyżu i Ministerstwie Administracji Publicznej. Zastraszany przez Urząd Bezpieczeństwa przeszedł na emeryturę.

Był autorem prac wojskowo-historycznych oraz Wspomnień wojennych znad Warty i Bzury. Zmarł 26 sierpnia 1976 r. w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Farnym we Wrześni.

Leave a Reply